ج.ن.ج. دیك ایشلم و دوندیرمە اكسنی ایلە دیشلیلر آچمق

Yaklaşık okuma süresi: 1 dakika

دوندیرمە اكسنی اولان یعنی ٤ . اكسنی اولان بر ج.ن.ج. دیك ایشلم و تك صیرەلی دیش مودول چاقی ایلە دیش آچابیلیرسڭز . شیمدی بونڭ ن.ج. قودلرنی چیقارمق اگر دیش صاییسی یاقلاشیق ۱۰ ایسە چوق قولای و قیصەدر . فقط دیش صاییسی ٥۰ – ۱۰۰ – ۲۰۰ اولورسە ایشتە او زمان بو ایش جان صیقیجی بر حال آلابیلیر . بو صحیفەنڭ آماجی بو تیپ ایشلملر ایچون ج.ن.ج. قودلرنی أورتەبیلمك ایچوندر .

اویارمق ایستییورم كە : بورادە ألدە ایتدیگڭز ج.ن.ج. قودلرنی قونترول ایتمەدن قوللانمایڭز . بوشلقدە بر كرە دقتلی چالیشدیرمدن قوللانمایڭز . بو ستدن ألدە ایدەجگڭز قودلردن طولایی صوروملیلق قبول ایتمەیەجگمزی أوڭجەدن سویلەمك ایستییورز .

آچاجغڭز دیش صاییسنە گورە او مودولڭ دیشینی قوللانملیسڭز . ۱ ’ دن ٨ ’ أ قدر طاقیم حالندە اولان دیشلی مودول چاقیلری شو آرالقلردە دیش آچمە امكانی واردر :

نو ۱ : ۱۲ – ۱۳

نو ۲ : ۱٤ – ۱٦

نو ۳ : ۱٧ – ۲۰

نو ٤ : ۲۱ – ۲٦

نو ٥ : ۲٧ – ۳٤

نو ٦ : ۳٥ – ٥٤

نو ٧ : ٥٥ – ۱۳٤

نو ٨ : ۱۳٥ – صوڭسز

مانیەتیك فورطنەلر

Yaklaşık okuma süresi: 2 dakika
Aurora (Kutup Işıkları)
مانیەتیك فورطنە أثناسندە گورولن aurora ( قطب ایشیقلری )

گونمزدە الكترونیك حیاتمزڭ بر چوق یرندە قوللانیلمقدەدر . الكترونیكە باغیملی حالە گلمشز دیسەك یریدر . بر گون الكتریك اولماسە او گونلر نە قدر زور گچر دگل می ؟ ایشتە بو قارامسار طابلو , بعض آرالقلرلە گرچكلشن گونشدەكی مانیەتیك فورطنەلر ( solar storm اولارق دە بیلینیر ) ایلە گرچكلشەجكمش گبی طورییور . تلویزیون , رادیو , بیلگی صایار , تلفون , اوچاقلر , آرابەلر وس . هپسنڭ مانیەتیك فورطنە بوینجە قوللانیلاماز حالە گلمسی طورومندن سوز ایدییورم .

 بو فورطنەلرڭ أڭ گوچلیسی ۱ – ۲ ایلول ۱٨٥٩ ییلندە گرچكلشمش . ایلك بلیرتیلر ۲٨ آغستوس ‘ طاڭ ۲ ایلول ۱٨٥٩ ‘ آ قدر گونشدە بر چوق سیاه نقطەلر گورولمش . و بو اثنادە دنیانڭ هر یرندن قطب ایشیقلری ( aurora ) گورولمش , أڭ چوق دە قرایوب آطەلری ایلە rocky طاغلری آراسندن . بتون بونلر اولوركن توم آوروپە و قوزی آمریقە تلغراف سیستملری چوكمش . تلغرافلر دوزنسزجە ویا بلیرسز بر دوزندە چالیشمش , كە نە چالیشمە تلغراف كاغدلری یانمش .

 هر ۱۱ . ۳ ییلدە بر گونشدە بوڭا بڭزر آقتیویتەلر اولویور .   فقط بونلرڭ اتكیسی ضعیف , یا دە ۱٨٥٩ ‘ دە گرچكلشنكی گبی دگل . بر هنوز اثباتلانمامش اولسە دە یاقلاشیق هر ۱٥۰ ییلدە بر شدتلی مانیەتیك فورطنەلرڭ اولاجغی تئوریسی واردر طبقی ۱٨٥٩ ‘ دەكی گبی .

\( ۱٨٥٩ + ۱٥۰ = ۲۰۰٩ \)

 ۲۰۰٩ ییلندە چوق شدتلی بر مانیەتیك فورطنە اولمادی طبیعی كە , یاقلاشیق ۱٥۰ ییل دییورز . مایەلیلرڭ دە گری یە طوغری صایان تقویمندن قیصەجە بحث ایدەلم . مایەلیلر آصترونومیدە ایلری بر قوم اولارق بیلینیرلر و مشهور مایە تقویمنی بولانلردر . بو تقویم ۲۱ آرالق ۲۰۱۲ ‘ دە ۰ ‘ آ اولاشیر . هر نە قدر بعض كیشیلر او زمانڭ قیامتە تقابل ایدەجگنی ادعا ایتسە دخی بو پك ایناندیریجی گلمەمكدەدر . بعض كیشیلردە بونڭ سادەجە بر دیژیتال قیامت اولاجغنی سویلەمكدەدر . مانیەتیك فورطنەنڭ الكتریكسل بر باغلانتیسی اولدیغنی قبول ایدرسەك بو داها معقول گورونییور . بعضلری دە مادەدە یاپیسال دگیشیكلكلرڭ اولاجغنی ادعا ایتمكدەدر .

 گوروشلری فرقلی اولان و فرقلی یوللردە ایلرلەین انسانلرڭ دە بو تاریخ ویا بو تاریخە یاقین تاریخلری اشارت ایتمەسی بو ایشی داها دە ایلگینچ حالە گتیرییور .

Güneşte patlama anı
 گونش یوزیندە پاتلامە أثناسندە بر گورونتو

Continue reading “مانیەتیك فورطنەلر”

فیزیك

Yaklaşık okuma süresi: 1 dakika

فیزیك بیلیم ایلە ایلگیلی اولارق   بعض نیوطون ‘ اون ایكنجی یاساسی أوزرینە دگینمك ایستییورم .

Tork vektörü, kuvvet vektörü, konum vektörü, doğrusal momentum vektörü, açısal momentum vektörü
Tork , قوت , قونوم , طوغریسال مومنتوم و آچیسال مومنتوم وكتورلرینڭ آنلق اولارق گوستریمی

نیوطون ’ اون ایكنجی یاساسی ,

\(\vec F=m\cdot \vec a\)

افادەسنڭ اصلی لینەئر مومنتومڭ زمانە گورە تورونڭ قوتە أشیت اولمەسندن گلمكدەدر . یعنی ,

\(\vec F=\frac{d}{dt} (m\cdot \vec{v})\)

 

بونی طوغری آڭلامامەنڭ نەلرە طوغری گیدە بیلەجگنە بر باقالم .

\(\vec v= ثابت \Rightarrow a=0 \) اولدیغی قبول ایدیلدیگندە \(\vec F=m.\vec a\) ماتماتیكسل افادەسنە گورە قوتڭ \(۰\) اولمسی گركیر . فقط \(v\) ‘ نیڭ ثابت اولوب دە كتلەنڭ ثابت اولمدیغی بر طورومڭ گرچكلشەبیلیر .
كتلەنڭ ثابت اولمدیغی طوروملردە \(m.\vec v\) مومنتوم دە ثابت اولمدیغی ایچون , بونڭ زمانە گورە توروی آلینیرسە قوتڭ \(۰\) اولمدیغنی گورولور .
گرچك حیاتدە بونڭ أورنگینی ویرەلم شیمدی دە :
غرانولر یاپیلرڭ آقیش أثناسندە أولچومی ایچون coriolis ایومەسی منطقیلە چالیشان ماص flow متەر .

باشقە بر أورنك دە tork طانیمیدر . tork , آچیسال مومنتومڭ زمانە گورە تورویدر . فقط گنللكلە قوللانیلان افادە :

\(\vec \tau=\vec {\alpha} \times I\)

اصلندە طوغری اولان ایسە , tork وكتوری = آچیسال خیز وكتوری ایكس آچیسال مومنتوم وكتوری ’ دور .

\(\vec{\tau}=\vec{\omega} \times \vec{L}\)

بونڭ آڭلامنە گورە alpha
\(۰\) اولسە دخی آچیسال مومنتوم زمانە گورە دگیشییورسە , عین شكلدە tork دە
\(۰\) اولماز.